Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nam Định

Cử tri kiến nghị tăng cường hơn nữa công tác quản lý, giám sát chặt chẽ chất lượng, giá cả các loại hàng hóa, đồng thời xử lý mạnh hơn nữa đối với các hành vi gian lận, làm hàng giả, hàng kém chất lượng nhất là đối với các mặt hàng tiêu dùng nhất là các mặt hàng thiết yếu như thịt lợn mặc dù Nhà nước đã có những biện pháp nhằm hạ giá thành nhưng thực tế trên thị trường giá thịt lợn vẫn không hạ thậm chí có thời điểm, có địa phương còn tăng cao hơn trước.

Hiện nay, nguyên tắc quản lý giá của Nhà nước như sau: ngoài các mặt hàng do Nhà nước quản lý (các mặt hàng thuộc danh mục bình ổn giá theo quy định tại Luật Giá) thì các mặt hàng còn lại (trong đó có mặt hàng thịt lợn) được lưu thông theo nguyên tắc thị trường (cạnh tranh theo quy luật cung cầu, giá cả do thị trường quyết định...). Nhà nước không tham gia quản lý trực tiếp vào quá trình mua bán trên thị trường, chỉ điều tiết thị trường thông qua các quy định, cơ chế, chính sách chung mang tính định hướng.

Trong thời gian qua, nguồn cung hàng hóa các mặt hàng thiết yếu cơ bản được bảo đảm, giá cả tương đối ổn định (chỉ tăng cục bộ và trong thời gian ngắn dịp Tết Nguyên đán). Bộ Công Thương đã thường xuyên triển khai thực hiện các biện pháp nhằm bảo đảm nguồn cung hàng hóa, bình ổn thị trường như: Định kỳ hàng năm ban hành Chỉ thị về việc thực hiện các giải pháp bảo đảm cân đối cung cầu, bình ổn thị trường các tháng cuối năm và dịp Tết Nguyên đán, trong đó có chỉ đạo các địa phương triển khai thực hiện chương trình bình ổn thị trường; Thành lập Đoàn công tác làm việc với một số địa phương về công tác chuẩn bị hàng hóa phục vụ Tết Nguyên Đán; Chỉ đạo, phối hợp với Sở Công Thương các địa phương có phương án huy động nguồn cung kịp thời, xử lý nhanh các tình huống thiếu hàng cục bộ; Thường xuyên phối hợp với các cơ quan báo chí để thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ đến người dân về tình hình thị trường, giá cả hàng hóa, tránh gây tâm lý hoang mang lo lắng, đầu cơ tích trữ hàng hóa...

Riêng mặt hàng thịt lợn, do nguồn cung thiếu hụt so với nhu cầu tiêu dùng sau khi chịu ảnh hưởng nặng nề của bệnh Dịch tả lợn Châu phi bùng phát từ đầu năm 2019 và công tác tái đàn còn gặp nhiều khó khăn nên giá hiện ở mức rất cao, ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Theo chức năng nhiệm vụ được Chính phủ giao, để góp phần bình ổn thị trường mặt hàng thịt lợn, Bộ Công Thương đã triển khai các hoạt động sau:

- Chỉ đạo Sở Công Thương các địa phương triển khai công tác bình ổn thị trường mặt hàng thịt lợn, trong đó yêu cầu Sở Công Thương các địa phương có biện pháp hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia chương trình bình ổn thị trường, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh mặt hàng thịt lợn trên địa bàn tập trung nguồn lực tiết giảm chi phí sản xuất, kinh doanh, giảm giá thành sản xuất và giá bán sản phẩm, bình ổn thị trường mặt hàng thịt lợn. Thực hiện chỉ đạo của các cơ quan chức năng, một số doanh nghiệp phân phối lớn đang thực hiện nhiều hoạt động nhằm bình ổn thị trường mặt hàng thịt lợn, chia sẻ khó khăn với người tiêu dùng như triển khai các chương trình khuyến mại, giảm giá 10 – 34% mặt hàng thịt lợn mát, thịt lợn đông lạnh nhập khẩu trên toàn hệ thống như Big C, hệ thống Co.op gồm Co.op Mart, Co.op Food, Co.op Extra; Vissan…

- Tổng cục Quản lý thị trường, Bộ Công Thương đã tăng cường công tác quản lý địa bàn, triển khai các biện pháp nghiệp vụ, phương án kiểm tra kiểm soát các cơ sở chăn nuôi, giết mổ, cơ sở kinh doanh, đầu mối bán buôn, bán lẻ, các chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, các kho lạnh nhằm kiểm soát nguồn cung, giá bán, ngăn chặn các hành vi vi phạm về niêm yết giá, đầu cơ, găm hàng, định giá mua, giá bán bất hợp lý đối với mặt hàng thịt lợn. Tăng cường kiểm tra, ngăn chặn việc vận chuyển, kinh doanh lợn thịt và thịt lợn không rõ nguồn gốc hoặc chưa qua kiểm dịch lưu thông trên thị trường. Xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm; Cục Quản lý thị trường tại các tỉnh biên giới phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trên địa bàn kiểm tra, kiểm soát trên khâu lưu thông, các tuyến đường lên khu vực biên giới, khu vực giáp cửa khẩu, đường mòn, lối mở nhằm ngăn chặn việc vận chuyển, thu mua, buôn bán lợn sống và thịt lợn trái phép qua biên giới.

- Phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức Đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra việc chấp hành pháp luật một số doanh nghiệp chăn nuôi có thị phần lớn về độc quyền, cạnh tranh, gian lận thương mại. Trên cơ sở các kết quả sơ bộ về đánh giá thị phần và định giá bán mặt hàng thịt lợn của các doanh nghiệp chăn nuôi lớn, Bộ Công Thương đang tiếp tục củng cố thông tin, rà soát quy định hiện hành để xem xét việc xử lý các doanh nghiệp vi phạm Luật Cạnh tranh, Luật Giá và các hành vi gian lận thương mại.

- Trong công tác phối hợp, hỗ trợ nhập khẩu thịt lợn: Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài đã phối hợp và hỗ trợ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm việc, trao đổi với Hiệp hội và các doanh nghiệp xuất khẩu thịt lợn và các sản phẩm thịt có uy tín ở nước sở tại để cung cấp thông tin và kết nối với các doanh nghiệp nhập khẩu của Việt Nam; nghiên cứu Danh sách các doanh nghiệp đủ điều kiện và giúp phối hợp đề xuất các doanh nghiệp có uy tín, đủ năng lực, có giá xuất khẩu cạnh tranh để xuất khẩu thịt lợn sang Việt Nam.

Đồng thời, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 1899/QĐ-BCT ngày 23 tháng 7 năm 2020 về việc thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành mặt hàng thịt lợn. Thành phần của Đoàn kiểm tra gồm Bộ Công Thương (Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng chủ trì, phối hợp với Vụ Thị trường trong nước, Tổng cục Quản lý thị trường, Vụ Pháp chế và đại diện Cục Quản lý thị trường tại các địa phương), Bộ Tài chính (Cục Quản lý giá, Tổng cục thuê, Cục tài chính doanh nghiệp), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Cục Chăn nuôi), Ban chỉ đạo 389 quốc gia. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật thương mại, pháp luật cạnh tranh, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các pháp luật khác có liên quan của tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp thuộc đối tượng kiểm tra ở các khâu trong chuỗi sản xuất, kinh doanh, phân phối cung ứng lợn giống, lợn thịt và thịt lợn trong giai đoạn các năm 2018, 2019 và 6 tháng đầu năm 2020. Đối tượng kiểm tra là các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia ở các khâu khác nhau của chuỗi chăn nuôi, sản xuất, kinh doanh, phân phối, cung ứng lợn giống, lợn hơi và các sản phẩm thịt lợn. Kết thúc Đoàn kiểm tra, Bộ sẽ phối hợp với đơn vị và các cơ quan liên quan xây dựng Báo cáo tổng thể về thực trạng chuỗi cung ứng thịt lợn và lợn thịt hiện nay đồng thời đề xuất kiến nghị phù hợp nhằm góp phần kiểm soát giá bán thịt lợn ở mức hợp lý hơn.

2. Thời gian qua, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đã tạo được sự chuyển biến cả về nhận thức, trách nhiệm và hiệu quả trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, hàng kém chất lượng. Nhận thức của cán bộ, đảng viên về trách nhiệm trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được nâng lên, đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân tích cực tham gia phát hiện, tố giác buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại cộng đồng dân cư. Công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được tăng cường, góp phần kiềm chế sự gia tăng của buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả…. Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng tình hình thực tế, chưa đáp ứng mong muốn của Chính phủ và kỳ vọng của người dân. Tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng liên quan đến sức khỏe người dân như dược phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, vật tư y tế, thuốc chữa bệnh... còn xảy ra ở nhiều nơi ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội,... Trong thời gian tới, để xử lý có hiệu quả hơn tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng, Bộ Công Thương cùng các Bộ ngành, địa phương sẽ chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Xác định những nội dung trọng tâm là:

- Tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

- Chủ động nắm vững diễn biến tình hình hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả theo lĩnh vực, địa bàn phụ trách để kịp thời phát hiện, nhận diện các vấn đề nổi cộm, các lĩnh vực mặt hàng vi phạm mới nổi để kịp thời đấu tranh ngăn chặn, xử lý.

- Rà soát, phân loại các website, ứng dụng thương mại điện tử nhất là đối với các nhóm mặt hàng kinh doanh có điều kiện hoặc nhóm mặt hàng xuất hiện nhiều hàng giả hàng nhái được kinh doanh qua mạng như: mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thời trang, quần áo, túi xách, đồng hồ…

- Xây dựng, triển khai đồng bộ các phương án, chuyên đề, kế hoạch tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, đặc biệt là Bộ đội biên phòng, Hải quan tăng cường kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng ngay từ tuyến biên giới đường biển và đường bộ; chú trọng kiểm tra, ngăn chặn, xử lý việc sản xuất, vận chuyển, buôn bán hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng trên thị trường nội địa, nhất là tại các địa bàn trọng điểm như thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh...; Kiên quyết xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm; thực hiện tốt chế độ thông tin, báo cáo để có thông tin kịp thời, chính xác phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành; tổ chức kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các chương trình, kế hoạch để rút kinh nghiệm, đề ra các giải pháp đấu tranh phù hợp với tình hình thực tiễn.

- Rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế chính sách liên quan đến công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, bảo đảm tính khả thi và theo sát với tình hình thực tế; tạo thuận lợi cho các lực lượng chức năng trong thực thi nhiệm vụ.

- Tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ, phòng chống các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng của công chức thực thi; khen thưởng, động viên, nêu gương kịp thời đối với tập thể, cá nhân có thành tích, kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, bao che, tiếp tay cho buôn lậu.

- Đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; xem xét, xử lý trách nhiệm người đứng đầu, lãnh đạo, cơ quan chức năng và công chức trực tiếp quản lý địa bàn nếu để xảy ra tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ phức tạp, nghiêm trọng kéo dài, gây bức xúc trong nhân dân mà không có giải pháp khắc phục kiên quyết, hiệu quả.

- Đẩy mạnh hơn nữa công tác truyền thông, đa dạng về hình thức tuyên truyền để nâng cao ý thức người dân về tác hại của hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ đối với xã hội và kêu gọi mọi người không bao che, tiếp tay cho hành vi này. Phát động toàn dân tham gia tố giác các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Công tác tuyên truyền phải được làm thường xuyên, liên tục, tăng cường thông tin tuyên tuyền kết quả của các lực lượng chức năng kết hợp phổ biến kiến thức pháp luật đến người dân…

- Chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường triển khai thực hiện có hiệu quả Quy chế phối hợp công tác đã ký với Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng, các Hiệp hội và tiếp tục ký Quy chế phối hợp với lực lượng Công an, Hải quan, Thuế về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

- Tăng cường hợp tác chặt chẽ với các Hiệp hội ngành nghề, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong công tác chia sẻ, cung cấp thông tin và hỗ trợ kiểm tra, xử lý vi phạm về hàng giả, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ.