Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thành phố Hồ Chí Minh

Cử tri đề nghị Chính phủ cần bổ sung các quy định trong hoạt động kinh doanh đối với loại hình bán hàng đa cấp và kinh doanh bất động sản, để tránh tình trạng lừa đảo người dân như bán hàng kém chất lượng với giá cao, việc lừa đảo kinh doanh bất động sản của công ty ALIBABA tại thành phố Hồ Chí Minh, công ty Hưng Thịnh tại Long An.

Tại Việt Nam, hoạt động bán hàng đa cấp được phép thực hiện đối với hàng hóa. Các loại hình kinh doanh theo phương thức đa cấp nhưng không phải là mua bán hàng hóa đều bị cấm. Để được hoạt động bán hàng đa cấp, doanh nghiệp phải đăng ký với Bộ Công Thương và chịu sự kiểm tra, giám sát của Bộ Công Thương, các Sở Công Thương và các lực lượng chức năng liên quan trong quá trình hoạt động. Công tác quản lý hoạt động này được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 40/2018/NĐ-CP ngày 12 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ với cơ quan chịu trách nhiệm chính là Bộ Công Thương.

Trong những năm vừa qua, công tác quản lý hoạt động bán hàng đa cấp đã được Bộ Công Thương thực hiện một cách quyết liệt, hiệu quả, nhiều doanh nghiệp đã bị xử phạt nghiêm minh và thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, một số doanh nghiệp sau khi bị Bộ Công Thương xử lý hành chính đã chuyển hồ sơ cho cơ quan công an xem xét xử lý hình sự theo quy định (Công ty TNHH Nhượng quyền thương mại Thăng Long, Công ty Cổ phần Liên minh tiêu dùng). Đến nay, hoạt động của doanh nghiệp bán hàng đa cấp có phép về cơ bản đã được kiểm soát tốt, không còn các vi phạm nghiêm trọng, hiện chỉ còn 22 doanh nghiệp có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp hợp pháp so với con số 67 doanh nghiệp vào đầu năm 2016.

Với việc các đối tượng hoạt động bán hàng đa cấp được cấp giấy chứng nhận bị kiểm soát chặt chẽ, các hình thức biến tướng, lợi dụng mô hình kinh doanh đa cấp để lừa đảo, trục lợi thông qua các hình thức đầu tư như hoạt động đầu tư tiền vào các dự án tài chính, tiền ảo, ví điện tử… lại có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây.

Để có cơ sở ngăn chặn từ sớm, xử lý nghiêm các hoạt động này, năm 2017, Bộ Công Thương đã kiến nghị Chính phủ trình Quốc hội thông qua Điều 217a Bộ luật Hình sự quy định về tội Vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp. Theo đó, người nào tổ chức hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp không phép thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng hoặc quy mô mạng lưới tham gia từ 100 người trở lên đã có thể bị xử lý hình sự.

Trên cơ sở đó, trong thời gian qua, khi phát hiện hoặc tiếp nhận các thông tin về dấu hiệu của hoạt động kinh doanh đa cấp không phép, biến tướng, Bộ Công Thương đã đăng tin, bài cảnh báo để hạn chế nguy cơ người dân tham gia vào các hoạt động này. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng trực tiếp tham gia các hoạt động tuyên truyền, phổ biến nhằm cung cấp thông tin và hướng dẫn người dân cách thức nhận diện các loại hình kinh doanh đa cấp trái phép. Cụ thể, Bộ Công Thương đã phối hợp với Báo Thanh niên tổ chức buổi tọa đàm trực tuyến tại thành phố Hồ Chí Minh về chủ đề nhận diện đa cấp bất chính ngày 14 tháng 7 năm 2020, phối hợp với Báo Diễn đàn doanh nghiệp (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam) tổ chức buổi tọa đàm tại Hà Nội về chủ đề nhận diện đa cấp bất chính.

Đồng thời, Bộ Công Thương đã chuyển thông tin, tài liệu đến các cơ quan, đơn vị liên quan của Bộ Công an để theo dõi, tiến đến xử lý hình sự theo quy định tại qua Điều 217a Bộ luật Hình sự. Vụ việc liên quan đến Công ty bất động sản Alibaba cũng đã bị cơ quan công an khởi tố hình sự theo quy định của pháp luật.

Trong thời gian tới, bên cạnh các hoạt động tuyên truyền và thực thi pháp luật, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục rà soát, kiến nghị Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động này. Trước mắt, Bộ Công Thương sẽ kiến nghị Chính phủ cho phép sửa đổi một số quy định tại Nghị định 40/2018/NĐ-CP. Trong quá trình sửa đổi quy định, Bộ Công Thương sẽ tổ chức lấy ý kiến các tổ chức, cá nhân liên quan cũng như lấy ý kiến góp ý công khai về các chính sách, quy định mới nhằm quản lý tốt hợp đối với hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Trong dài hạn, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Công an nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 217a Bộ luật hình sự nhằm nâng cao tính khả thi và hiệu quả của quy định này trên thực tế.