Bộ trưởng Bộ Công Thương trả lời Đại biểu Hà Thị Lan, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang

 “Hiện nay có sự bất bình đẳng về chính sách đối với dự án đầu tư điện, nhà đầu tư nước ngoài so với nhà đầu tư trong nước. Đó là dự án của nhà đầu tư nước ngoài thì được cam kết bao tiêu 100% sản lượng và được cam kết chuyển đổi ngoại tệ, còn các dự án của nhà đầu tư trong nước không được sự cam kết này. Do đó, các nhà cung cấp vốn thường ưu tiên hơn, tạo cho nhà đầu tư điện trong nước bị yếu thế. Đề nghị Bộ trưởng cho biết ý kiến của mình đối với vấn đề này. Hướng khắc phục ra sao? ”

Theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt, cơ cấu nguồn điện đã được tính toán phù hợp để đảm bảo cung cấp đủ điện, ổn định và với giá điện phù hợp cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó có một số dự án được đầu tư theo hình thức BOT (với tỉ lệ thích hợp để thu hút nguồn vốn nước ngoài) để có thể huy động nguồn vốn đầu tư thực hiện Dự án, tháo gỡ khó khăn về vốn cho Chính phủ, đảm bảo khả năng thực hiện Quy hoạch. Các Dự án BOT sau một thời gian được chủ đầu tư vận hành theo thỏa thuận trong hợp đồng sẽ được chuyển giao cho Việt Nam để tiếp tục khai thác, sử dụng (dự án điện đầu tư theo hình thức thông thường không có điều khoản này).

Các Dự án BOT được thực hiện tuân thủ quy định về pháp luật đầu tư và quy định tại Nghị định số 63/2018/NĐ-CP của Chính phủ về đầu tư theo hình thức đối tác công tư. Theo đó các nhà đầu tư được lựa chọn sẽ phải tự chịu trách nhiệm về góp vốn chủ sở hữu và huy động các nguồn vốn khác cho dự án. Các dự án BOT điện thường cần nguồn vốn rất lớn (khoảng 2 tỷ USD), trong khi các nhà đầu tư trong nước khó có thể đáp ứng được nhu cầu này.

Như chúng ta đã biết, việc cấp vốn cho một dự án sẽ dễ dàng hơn nếu không xảy ra khủng hoảng tài chính. Hiện nay, để cấp vốn cho một dự án, các Nhà cấp vốn sẽ cẩn trọng hơn, họ luôn cân nhắc kỹ càng tới các vấn đề tài chính liên quan tới dòng tiền của dự án, liên quan đến năng lực của nhà đầu tư và đặc biệt là người phải chịu trách nhiệm đối với dòng tiền khi rủi ro xảy ra để đảm bảo cho mục tiêu bảo toàn vốn.

Với loại hình đầu tư đặc thù của BOT điện (nguồn vốn lớn, công nghệ phải nhập khẩu), tại Nghị định số 63/2018/NĐ-CP ngày 04 tháng 5 năm 2018 của Chính phủ có quy định nội dung bảo lãnh tiêu thụ sản phẩm, bảo lãnh nghĩa vụ của doanh nghiệp nhà nước mua sản phẩm và bảo đảm cân đối ngoại tệ. Việc bảo đảm cân đối ngoại tệ để được chuyển đổi từ doanh thu tiền Đồng sau khi trừ các chi phí bằng Đồng sang ngoại tệ để chuyển ra nước ngoài sẽ tuân theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối (các nhà đầu tư trong nước chỉ có danh thu bằng Đồng không chuyển vốn và lợi nhuận ra nước ngoài).

Trên thực tế, luật pháp Việt Nam không phân biệt nhà đầu tư trong nước hay nhà đầu tư nước ngoài (Luật đầu tư). Tuy nhiên, để thực hiện được các dự án kết cấu hạ tầng lớn như các dự án BOT nguồn điện, đòi hỏi các nhà đầu tư cần có đủ năng lực tài chính, kỹ thuật cũng như uy tín trên thị trường thì mới có thể thu xếp được nguồn nhiên liệu cũng như nguồn vốn thành công cho dự án. Do vậy, cũng tại Nghị định số 63/2018/NĐ-CP của Chính phủ có quy định riêng về lựa chọn nhà đầu tư theo pháp luật về đấu thầu.

Theo quy định của Luật Điện lực 2004, chiến lược phát triển dài hạn của ngành điện Việt Nam cần phải hình thành và phát triển thị trường điện cạnh tranh. Quyết định số 63/2013/QĐ-TTg ngày 08/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ đã đề ra lộ trình cụ thể cho thị trường điện Việt Nam: Năm 2015-2016 thực hiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh thí điểm, từ năm 2017-2021 thực hiện thị trường bán buôn điện cạnh trạnh hoàn chỉnh, từ năm 2021-2023 thực hiện thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, từ sau năm 2023 thực hiện thị trường bán lẻ điện cạnh trạnh hoàn chỉnh. Việc phát triển và hoàn thiện thị trường điện bán buôn và bán lẻ điện cạnh tranh là cơ hội cho các nhà đầu tư trong phát triển ngành điện một cách mạnh mẽ hơn.

Bộ Công Thương xin trân trọng cảm ơn Đại biểu Hà Thị Lan và Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang.